سولفات پتاسیم

پتاسیم عنصری پویا است و در صورت کمبود به بافتهای جوان زاینده گیاه انتقال می یابد. این عنصر مجموع آنزیم ها را در فرآیندهای زیست شیمیایی فعال ساخته و نقش مهمی را در فعال کردن آنزیم های احیا کننده گاز کربنیک ایفا میکند . مصرف سولفات پتاسیم موجب کاهش خوابیدگی ( ورس ) بوده و بازده مصرف آب و کودهای دیگر را نیز بهبود می بخشد.

سولفات پتاسیم

خاك يك موجود زنده و بسيار پيچيده است كه بشر هنوز به بسياري از زواياي رفتاري آن دست نيافته است. چگونگي رفتار خاك و گياه با هم نيز بسيار پيچيده است . لذا توجه و تجربه كشاورزان براي استفاده درست از نهاده ها بيش از پيش راهگشاست.

پژوهشها در کشور ثابت کرده است که رابطه تنگاتنگی بین خاک سالم ، گیاه سالم و انسان سالم وجود دارد.پایین بودن کیفیت خاکهای زراعی و تغذیه نامتعادل گیاهی (مصرف نا متعادل کودها ) منجر به سوتغذیه انسانی گردیده است. بهبود تغذیه گیاهی که عمدتا با مصرف بهینه کودها در مزرعه تحقق می یابد، با رعایت  اصول مصرف بهینه کود به ویژه مصرف کودهای سولفات پتاسیم و سولفات روی ، افزون بر افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی ، شاخص سلامت را نیز تا حد استاندارد قابل قبول افزایش خواهد داد.

در کشورهایی که مصرف کود بهینه است این افزایش تولید می تواند تا 60 درصد و حتی بیشتر هم باشد.مدیرکل فایو اعلام کرد که از کمبود عناصر ریزمغذی ، سالانه در کشورهای در حال توسعه بیش از 128 میلیارد دلار خسارت به فراورده های کشاورزی وارد شده است.

در حال حاضر عمده کودهای مصرفی کشور را کودهای نیتروژنی و فسفاتی تشکیل می دهند.که با مصرف نامتعادل کودها به ویژه زیاده روی در مصرف کودهای نیتروژنی و فسفاتی ، افزون بر افزایش تجمع نیترات و کادمیوم از کیفیت محصولات کشاورزی نیز کاسته می شود.

 پتاسیم کل در خاک به مراتب بیشتر از نیاز گیاه است ولی تنها قسمت کوچکی از آن برای گیاه قابل دسترس می باشد.98 تا 90 درصد کل پتاسیم خاک به شکل غیر قابل دسترس ، 10 تا 1 درصد به صورت پتاسیم به کندی قابل دسترس و 2 تا 1/0 درصد آن به سرعت قابل دسترس می باشد. تعادل موجود بین شکل های مختلف پتاسیم در خاک باعث تداوم تامین پتاسیم برای گیاهان می شود(ملکوتی و کاووسی 1383 ، 1378 ، Havlin و همکاران ، 2004).

مشخصات سولفات پتاسیم های وارداتی و تولید داخل در جدول زیر آورده شده است:

                                                                        

پتاسیم عنصری پویا است و در صورت کمبود به بافتهای جوان زاینده گیاه انتقال می یابد. این عنصر مجموع آنزیم ها را در فرآیندهای زیست شیمیایی فعال ساخته و نقش مهمی را در فعال کردن آنزیم های احیا کننده گاز کربنیک ایفا میکند . مصرف سولفات پتاسیم موجب کاهش خوابیدگی ( ورس ) بوده و بازده مصرف آب و کودهای دیگر را نیز بهبود می بخشد.

این کود شیمیایی بدلیل دارا بودن پتاسیم در افزایش تولید، بهبود مقاومت گیاهان در برابر تنشهای محیطی نظیر خشکی، سرما، شوری و نیز کاهش بیماری ها و آفات، باعث بهبود کیفیت محصول و افزایش خاصیت انبارداری آن می گردد. این کود شیمیایی کمبود پتاسیم را جبران نموده و بدلیل وجود سولفات باعث کاهش PH در خاکهای قلیایی می گردد. همچنین این کودشیمیایی باعث حلالیت ریزمغذی های موجود در خاک و جذب آنها توسط گیاهان می گردد.

پتاسیم بخش بزرگی از محتویات هیچ گیاهی را تشکیل نمی دهد ولی در فرایندهای متعدد فیزیولوژی رشد گیاه نقش کلیدی دارد از سنتز پروتئین تا تعادل و پیوستگی آب در گیاه .فعالیتهای فیزیولوژیک وابسته به پتاسیم شامل موارد زیر است:

1-فتوسنتز

2-انتقال قند

3-انتقال آب و موادغذایی

4-سنتز پروتیین

5-سنتز نشاسته

پتاسیم در ایجاد فشار تورژسانس و باز و بسته شدن روزنه ها در تجمع و انتقال هیدرات های کربن تولید شده نقش دارد و تعادل آبی گیاه را کنترل می کند . فوگر وملکوتی بیان نمودند پتاسیم علاوه بر افزایش تولید و بهبود کیفیت محصول سبب افزایش تحمل گیاهان به شوری ، کم آبی ، انواع تنشها ، آفات و بیماری ها شده و کارایی مصرف آب و عناصر غذایی را افزایش می دهد.

سولغات پتاسیم را با میزان توصیه شده می توان با اکثر کودها به جز ترکیبات کلسیم مخلوط کرد زیرا موجب تشکیل رسوبات کلسیم می شود

اولین مورد مصرف سولفات پتاسیم، در کشاورزی، تامین پتاسیم و گوگرد می باشد. کاربرد سولفات پتاسیم در کاهش اسیدیته خاک و کمک به جذب بهتر آهن، فسفر و عناصر کم مصرف می نماید

کمبود پتاسیم ابتدا در برگهای پایین و در صورت کمبود بیشتر در برگ های جوان و بالایی پدیدار می شود.اواخر فصل علایم کمبود پتاسیم را با برگهای پیچیده یا برگهایی که از حاشیه یا در طول رگبرک اصلی و رگبرگ فرعی شروع به خشک شدن می کنند نمایان می شوند

بهترین زمان مصرف این کود اوایل بهار است.

کاربرد سولفات پتاسیم در کاهش اسیدیته خاک و کمک به جذب بهتر آهن، فسفر و عناصر کم مصرف بوده و افزایش مقاومت گیاه به سرما و سایر تنش های محیطی را در بر دارد.

تاثیر تغذیه برگی سولفات پتاسیم بر مقاومت به سرمای زمستانه جوانه ها نیزدر مرحله تکمیلی سازگاری بررسی شده است .کاربرد متعادل برخی عنصرهای غذایی ضمن افزایش ذخیره های کربوهیدراتی باعث بهبود تحمل به دماهای پایین در گیاه نیز می شود .محلول پاشی سولفات پتاسیم در سطوح پرولین ومحتوای آب نسبی و تحمل به سرمای جوانه های گندم تحت تنش سرما موثر بود (نوجوان، سهیلا؛ لطفعلی ناصری و حمید حسن پور، ۱۳۹۴)

کودهای پتاسیم دار بصورتهاي كلريد پتاسيم و اكسيد پتاسيم و سولفات پتاسيم موجود است ميزان مصرف در هكتار بايد پس از آزمايشات دقيق مشخص شود .
كودهاي پتاسيمي در مراحل پاياني آماده سازي زمين مصرف می گردد ولي آزمايشات ديگر ثابت كرده كه براي حداكثر جذب پتاس بهتر است در زمان نشاء كاري و در زمان حداكثر پنجه‌زني و باقيمانده در زمان تشكيل خوشه مصرف گردد.

ـ علی رغم نیاز فراوان محصولات زراعی به پتاسیم كه گاهی بیش تـر از مقـدار ازت نیـز مـی باشـد، مصرف كودهای پتاسیمی در ایران كم است .

ـ پتاسیم فعالیت یا عدم فعالیت آنزیم ها، استفادة بهینه از آب، فتوسنتز و انتقال قندها، تولید نشاسته، در تركیبات پرانرژی لازم برای رشد گیاهان، مقاومت در برابر بیماری ها و اثرات ناشی از خشكسالی، طعم و بوی میوه ها و سبزیجات را در گیاهان كنترل می كند.

ـ عمده ترین مصرف پتاس در ایران در کودهای شیمیایی است. اصولاً کلرور پتاسیم وارداتی به محصولاتی مانند کودهای پتاسیم، سولفات پتاسیم و نیترات پتاسیم در داخل کشور تبدیل می شود.

ـ آزمایش های متعدد نشان داده که کمبود پتاسیم در خاک های آهکی ایران عمومیت دارد.

مقدار اسيديته در سولفات پتاسيم از 3 تا 9 متغير بوده و معمولا ارزانترين نوع کود دارای pH 9 و گرانترين نوع آن دارای pH 3 مي باشد با این وجود چون باغات پسته ایران غالبا در محيط شور قرار دارند لذا بهتر است از كود با اسيديته 3 استفاده كنيم. استفاده از اين كود موجب جذب بهتر ساير ريز مغذيها مانند آهن و فسفر مي گردد.
وجود عناصر سنگين در كود يكي دیگر از مشخصه هايي است كه آنها را ارزان مي کند و لذا داشتن گواهي از آزمايشگاه معتبر مبنی بر میزان مجاز عناصر سنگین در کود (حداكثر 10 قسمت در ميليون) بسيار مهم است. عناصر سنگين مانند سرب، جيوه، كادميوم و … مي باشند كه به شدت نيز خطرناك هستند و علاوه بر آلودگي دراز مدت خاك، موجب باقيماندن اين سموم در مغز پسته مي شود كه در بسياري از گمركات ورودي دنيا به اين موضوع حساس هستند و آنرا كنترل مي كنند.
 

تقاضای جهانی کود سولفات پتاسیم  :

از سال 2000درخواست جهانی پتاسیم تا 40درصد در آسیا و آمریکای لاتین افزایش داشته است.مصرف اغلب کودها در آمار جهانی ثابت است اما مصرف سولفات پتاسیم در آمار کودی جهانی ،رو به افزایش است . دامنه تاثیرگذاری این کود در محصولات مختلف زیاد است.از جمله افزایش عملکرد محصول، افزایش ارزش مواد غذایی، مزه و طعم و رنگ و افزایش مقاومت به بیماری ها

                                                            

 

                                                                              

تعدادی ازمنابع مورد بررسی :

-آذری نصرآباد،ع . وس.ح.ر. رمضانی.1388.بررسی اثر تراکم بر عملکرد و اجزا عملکرد در ارقام و لاین های سورگوم دانه ای در بیرجند.مجله الکترونیکی گیاهان زراعی ، 2: 118-107 .

-چابوک،ب.1375.ارزیابی شاخص های فیزیولوژیکی موثر در مقاومت به خشکی نخود سفید .پایان نامه کارشناسی ارشد زراعت .دانشگاه آزاد واحد

-سلطانی،ا.،و ا.فرجی.1386.رابطه آب خاک و گیاه .انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد .246صفحه.

- ملکوتی ، محمدجعفر.1395.پتاسیم در کشاورزی –نقش پتاسیم در تولید محصولات کشاورزی سالم ، نشر مبلغان ، تهران. 331 صفحه

- ملکوتی، محمد جعفر.1378.کشاورزی پایدار و افزایش عملکرد با بهینه سازی مصرف کود در ایران ( چاپ دوم با بازنگری کامل) ، نشر آموزش کشاورزی ، معاونت تات، وزارت کشاورزی .کرج.ایران

-ملکوتی ، محمدجعفر و مهدی همایی .1383.حاصلخیزی خاکهای مناطق خشک ( مشکلات و راه حلها)، چاپ دوم با بازنگری کامل ، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.تهران ، ایران.

- موسسه تحقیقات خاک و آب .1384.نقش پتاسیم در بهبود کمی و کیفی محصولات زراعی و باغی و گیاهان زینتی.نشریه های فنی از شماره 443 الی 428.انتشارات سنا ، تهران، ایران 3

 

Afkari  Bajehbaj,  A.,  Gasimov, N.  and  Yarnia,  M.  2009. Effects  of drought  stress  and  potassium on some  of  the  physiological  and  morphological  traits  of  sunflower  (Helianthus Annuus L.)  cultivars.  J.Food, Agriculture and Environment, 7(3&4): 448-451.

El-Kadi, M. 1999. Balanced nutrition management with potassium in relying drought and salinity stress of crop raised under the condition of the desert. International Symposium on Balanced Fertilization and Crop Response to Potassium. Iranian Soil and Water Research Institute, 56: 41- 44