همه چیز درباره انواع بری

بلوبری ها گیاهان گلدار چند ساله با گل های نیلی رنگند.انگورفرنگی گونه ای از گیاهان گلدار دولپه‌ای شامل ۱۵۰ گونه است. بوته های تمشک شاخه های خاردار دارند و این خارها زایده های اپیدرمی بوده و در اصل کرک های چوبی شده هستند. توت فرنگی گیاه چند ساله علفی بوده و بطور متوسط 3-5 سال عمر می کند.

نام فارسی: بلوبری

نام انگلیسی: Blueberry

نام علمی: Vaccinium Corymbosum

خانواده: Ericaceae

مقدمه: بلوبری ها گیاهان گلدار چند ساله با گل های نیلی رنگند. آنها در جنس Vaccinium و خانواده Ericaceae طبقه بندی شده اند. جنس Vaccinium همچنین  شامل Bilberries, Cranberries, Grouseberries می باشد. بلوبری‌های تجاری بومی شمال آمریکااند. در شمال آمریکا بیشتر گونه های کشت شده V.Corymbosum(بوته هایی با ارتفاع بلند) می باشند. هیبرید این گونه با دیگر گونه های Vaccinium   بوته هایی کوتاه(V.angustifolium) را بوجود آورده است. که این گونه ها از آتلانتیک به سمت غرب تا جنوب میشیگان و غرب ویرجینیا یافت می شوند.

گیاهشناسی:

برگ های بلوبری می توانند همیشه سبز یا زمستان خواب، تخم مرغی تا نیزه ای باشند. برگ ها در طول1-8 و در عرض 5/0 الی 5/3 سانتیمتر هستند. گل ها در رنگ های سفید، صورتی و قرمز میباشند.  میوه ها بطول 5-16 میلیمتر بوده،که در ابتدا سبز رنگ و سپس قرمز مایل به بنفش می شوند و به هنگام رسیدن،بنفش تیره می شوند. سطح خارجی میوه ها توسط کوتیکول پودری مانند پوشانیده شده است و طعم میوه ها شیرین است. زمان رسیدن میوه ها بسته به موقعیت جغرافیایی متغییر است.مثلا در عرض های جغرافیایی بالاتر (نیم کره شمالی) زمان رسیدن میوه ها از ماه می تا آگوست متغیر است. بلوبری منبع غنی آنتوسیانین‌ها، فلاونوئیدها، رسوراترول، آنتوسیانین و الاژیک اسید است.

 

نیازهای اقلیمی بلوبری:

بلوبری ها نیازمند کوددهی منظم هستند. سطح خاک آنها باید همیشه مرطوب باشد(خیلی خیس نباشد). بلوبری خاک های غنی و دارای زهکش مناسب را می پسندد. زمان گلدهی آنها تابستان می باشد. تا ارتفاع و گسترش 9/0 متر قادر به رشد است. نور مستقیم آفتاب یا سایه آفتاب برای آن مناسب است. بلوبری ها متحمل به سرمای زمستانه اند و تا 20- درجه سانتیگراد قادر به تحمل سرما میباشند.

روش های تکثیر بلوبری:

قلمه ساقه: با استفاده از چاقوی تیز قلمه هایی به طول 15-10 سانتیمتر از قلمه های چوبی درختان بالغ در اوایل بهار گرفته، پس از قلمه گیری اگر قلمه ها حاوی جوانه برگ باشند باید حذف گردند. سپس در بستر سبک(حاوی پیت خزه اسفگنوم و شن) باید قرار گیرد و جهت حفظ رطوبت سطح قلمه ها باید پلاستیک کشیده شود. دمای مناسب ریشه زایی 20-22 درجه سانتیگراد می باشد. ریشه ها تا 6 هفته ظاهر می شوند.

نام فارسی: انگور فرنگی

نام انگلیسی: Gooseberry

نام علمی:Ribes spp

خانواده:Ribesaceae

مقدمه: انگورفرنگی گونه ای از گیاهان گلدار دولپه‌ای،شامل ۱۵۰ گونه است. این گیاه بومی مناطق معتدل نیم‌کره شمالی و رشته‌ کوه آند است.انگور فرنگی حبه ریز(Currant) و انگور فرنگی حبه درشت(Gooseberry) متعلق به جنس انگور فرنگی(Ribes) و تیره انگورفرنگی(Ribesaceae) می باشد. از انگور فرنگی حبه ریز می توان به انگور فرنگی قرمز(R.rubrum)، انگور فرنگی سیاهR.nigrum))، انگور فرنگی معطر(R.odoratum)و انگور فرنگی سفید(R.spicatum) اشاره نمود. انگور فرنگی حبه درشت شامل انگور فرنگی های آمریکایی و اروپایی بوده و حساس به سفیدک می باشند. در رده بندی های قبلی انگور فرنگی را متعلق به تیره ساکسی فراژ معرفی نموده اند. انگورفرنگی‌ها درختچه هایی خاردار هستند و دارای میوه‌های سته می‌باشند. گاها با نام خارتوت یا گالش ‌انگور نیز شناخته می‌شود.

گیاهشناسی:

 ارتفاع بوته های انگورفرنگی ریز در حدود 1-2 متر و انگور فرنگی حبه درشت 90-150 سانتیمتر می باشد. تنه انگور فرنگی حبه ریز به رنگ قهوه ای بوده و برگ های پنجه ای شبیه برگ انگور حاصل می کند. برگ ها حاوی لوب و حاشیه دندانه دار می باشند. شاخه های یکساله و کوتاه انگورفرنگی حبه ریز بر روی شاخه های اصلی قرار می گیرند. جوانه های بارور در نوک شاخه های کوتاه حاصل می شوند  و گل های سفید آن بر روی گل آذین خوشه ای ساده مستقر می باشند. میوه های انگور فرنگی حبه ریز به رنگ سفید، قرمز و سیاه می باشد. انگور فرنگی سیاه عادت تولید پاجوش فراوان دارد و جوانه های بارور آن در جانب شاخه های یکساله قرار می گیرند. انگور فرنگی حبه درشت دارای شاخه هایی با پوست خاکستری و در گره شاخه ها حاوی خار می باشد. این نوع انگور فرنگی دارای برگ های قلبی شکل، لوبدار با حاشیه مضرس می باشد. انگور فرنگی حبه درشت، شاخه های طویل و برگ های بزرگتر حاصل می کند. برگ برخی از ارقام انگور فرنگی بر روی رگبرگ ها حاوی کرک های ریز می باشند. گاهی اوقات بر روی شاخه های 2-3 ساله نیز خوشه های گل حاصل می شود.  میوه انگور فرنگی درشت به اندازه نخود و به رنگ سبز، قرمز و یا زرد می باشد. جوانه های بارور انگور فرنگی سیاه در جانب شاخه های یکساله می باشند اما در انگور فرنگی قرمز اکثر جوانه های بارور در نوک شاخه های کوچک که حاوی میانگره های کوتاه می باشند حاصل می گردد. این نوع شاخه های کوتاه بارور در جانب شاخه های طویل بوجود می آیند. در انگور فرنگی حبه درشت جوانه های بارور در جانب شاخه های یکساله حاصل می شود. در انگور فرنگی حبه درشت هر جوانه بارور بین 1 الی 3 گل و در انگورفرنگی های حبه ریز8-30 عدد گل بر روی گل آذین خوشه ای حاصل می شود. اکثرا گل های انگور فرنگی توسط حشرات گرده افشانی می شوند. میوه ها اواسط تابستان می رسند.

نیازهای اقلیمی انگور فرنگی:

انگور فرنگی طالب هوای خنک بوده و سرمای زمستان را تحمل می کند. اما دما بالاتر از 30 درجه سانتیگراد به آن آسیب میزند. انگور فرنگی مقاوم به محل نیم سایه می باشد. این گیاه بطور طبیعی در جنگل ها و بیشه زار های کم درخت اروپا، آسیا، سیبری، شمال آفریقا و آمریکا رشد می کند. انگور فرنگی در مناطق شمال ایران، ارتفاعات البرز و مازندران به صورت وحشی رشد می کند. انگور فرنگی ها در طول دوره استراحت تا 20- درجه سانتیگراد را تحمل می کند و طالب خاک هایی با بافت لومی و سبک اند.

روش های ازدیاد انگورفرنگی:

روش معمول تکثیر انگورفرنگی از طریق قلمه های نیمه خَشَبی در اوایل یا اواسط تابستان برای ارقام سخت ریشه زا و قلمه در اواخر پاییز و دوره استراحت گیاه می باشد. قلمه های خشبی در اواخر پاییز از شاخه های یکساله بطول 15-20 سانتیمتر تهیه می شود و در بسترهای کشت گلخانه با فاصله 10-15 سانتیمتر کشت می گردند. از انگور فرنگی های حبه درشت قلمه های طویل تهیه می شود.قسمت پایین قلمه بلافاصله از آخرین جوانه و قسمت بالای قلمه 10 میلی متر از بالای جوانه برش داده می شود. تهیه قلمه از پایه های مادری سالم اهمیت دارد. به ویژه انگور فرنگی سیاه به گال طوقه حساس می باشدو باید قلمه های سالم تهیه نمود. در ضمن از طریق خواباندن کپه ای می توان انگورفرنگی قرمز را تکثیر نمود. انگورفرنگی سیاه پاجوش فراوان تولید می کند می توان توسط پاجوش نیز این گیاه را تکثیرکرد.

 

نام فارسی: تمشک

نام انگلیسی: Raspberry

نام علمی: Rubus spp

خانواده: Rosaceae

مقدمه: تمشک(Raspberry) بطور طبیعی در جنگل ها و بیشه زار ها رشد می کند و پراکنش طبیعی این گیاه مناطق آمریکای شمالی، اروپا و آسیاست. در ایران در ارتفاعات استان گیلان، آذربایجان، خراسان، لرستان، مازندران و گرگان مناطق رشد این گیاه می باشد. تمشک متعلق به تیره گل سرخیان(Rosaceae)، جنس تمشک(Rubus) بوده و دو گونه تجاری آن شامل تمشک قرمز(R.idaeus)و تمشک سیاه(R.occidentalis) می باشد و در ضمن توت سیاه یا Blackberry  ( Rubus fruticosus) نیز شامل جنس تمشک می باشد.

گیاهشناسی:

بوته های تمشک شاخه های خاردار دارند و این خارها زایده های اپیدرمی بوده و در اصل کرک های چوبی شده هستند. شاخه های تمشک با قلاب کردن خارها به سهولت می توانند از قیم های اطراف خود به طرف بالا رشد کنند. برخی ارقام تمشک شاخه های بدون خار دارند که در اثر شیمر فراپوش ظاهر شده و در قسمت اپیدرم این نوع ارقام در اثر جهش خار بوجود نمی آید. شاخه های تمشک قرمز معمولا بصورت عمودی رشد می کنند اما شاخه های تمشک سیاه در اواخر تابستان حالت خمیده به خود می گیرند. برگ های تمشک مرکب شانه ای بوده و هر برگ از 5-3 برگچه بزرگ بیضی شکل با حاشیه های مضرس تشکیل شده و بطور متناوب بر روی گره های شاخه قرار می گیرند. رگبرگ های ارقام قرمز حاوی خار و ارقام سیاه بدون خار اند. تمشک حاوی 5 کاسبرگ، 5 گلبرگ سفید تا صورتی، پرچم زیاد و مادگی های دارای برچه های متعدد بوده و بر روی نهنج محدب قرار گرفته اند. تمشک قرمز دارای گل آذین گرزن و تمشک سیاه گل آذین خوشه ای ساده دارد. کاسبرگ های تمشک بادوام بوده وتا آخر رسیدگی میوه در اطراف آن باقی می مانند. گاهی اوقات گل ها بصورت منفرد بر روی شاخه ها ظاهر می شوند. میوه های تمشک از نوع مجتمع بوده و هر برچه بعد از گرده افشانی و لقاح میوه های کوچک بنام شفتک حاصل می کند که همه آنها بر روی نهنج محدب قرار می گیرند. تمشک ریشه های متراکم دارد و شامل ریشه های عمیق با رشد طولی زیاد و ریشه های افشان که رشد آنها کمتر بوده و در نزدیک سطح خاک قرار می گیرند.

نیازهای اقلیمی تمشک:

ریشه های تمشک به خاک های غرقاب و زهکشی نشده حساس بوده و از بین می روند. گرچه تمشک در خاک ها فقیر و خشک قادر به رشد می باشد اما خاک های غنی از مواد غذایی و زهکشی شده برای این گیاه مناسب بوده و موجب افزایش عملکرد می گردد. خاک هایی که بافت لومی شنی دارند و اسیدیته آنها 7/6-6 می باشد برای پرورش تمشک مناسب هستند. خاک های شنی در صورت آبیاری منظم و کوددهی کافی می تواند برای پرورش تمشک مورد استفاده قرار گیرد. استفاده از آب کافی منجر به افزایش عملکرد تمشک می شود.

روش های تکثیر تمشک:

تمشک قرمز به طور فراوان،پاجوش ریشه از جوانه های نابجای موجود بر روی ریشه های بوته تولید می کند. برای این منظور می توان در طی استراحت بوته ها پاجوش را جدا نموده و بصورت نهال جدید مورد استفاده قرار داد. در ضمن می تواند از طریق تهیه قلمه ریشه اقدام به ازیاد تمشک قرمز نمود.

تمشک سیاه را می توان توسط خوابانیدن انتهایی شاخه ها تکثیر نمود. برای این منظور نوک شاخه های یکساله را در اواخر تابستان در چاله های ایجاد شده در اطراف پایه مادر قرار داده و روی آنها توسط خاک پوشش داده می شود. در سال آتی از نوک شاخه های قرار داده شده در چاله ها شاخه های جدید حاصل شده و در محل تماس با خاک ریشه بوجود می آورند. که می توان این شاخه ها را جدا و به عنوان نهال مورد استفاده قرار داد. در ضمن می توان از شاخه های تمشک قلمه های خشبی تهیه نمود و بعد از ریشه دار کردن به محل اصلی انتقال داد. ازدیاد تمشک توسط بذر نمی باشد زیرا گیاهان بوجود آمده شبیه پایه مادر نمی باشد و همانند دیگر گونه های درختان میوه بذر های ناخالص تولید می کند.

نام فارسی: توت فرنگی

نام انگلیسی:Strawberry

نام علمی:Fragaria

خانواده: Rosaceae

مقدمه: توت فرنگی متعلق به تیره گلسرخیان(Rosaceae)، جنس فراگاریا (Fragaria) بوده و حاوی گونه های طبیعی از جمله توت فرنگی وحشی یا موسوم به جنگلی(F.vesca) بوده که از طرف اصلاحگران گونه اساسی از نظر ژنتیکی برای گونه های موجود در دنیا معرفی گردیده است. امروزه به صورت طبیعی و یادر اثر دورگ گیری های انجام شده، گونه های متعدد موجود می باشد که در گستره وسیعی از شرایط اقلیمی پرورش داده می شوند.

برخی از گونه های توت فرنگی:

توت فرنگی جنگلی: توت فرنگی وحشی ویا موسوم به جنگلی در سطح وسیعی از دنیا نظیر اروپا، شمال آسیا و شمال آفریقا پراکنده شده است و نوعی از آن در مناطق شمال کشورمان به صورت طبیعی رشد می کند. از این نوع توت فرنگی گونه دیگری بنام توت فرنگی چهار فصل(F.Semperflorens) حاصل گردید. امروزه در اثر اصلاح و دورگ گیری های انجام گرفته، گونه های مختلفی از توت فرنگی جنگلی حاصل گردیده است و بطوریکه گونه های اکتاپلوئید حاوی یک ژن مشترک با توت فرنگی جنگلی می باشند. توت فرنگی های جنگلی دارای میوه های کوچک، نرم و معطر، به شکل بیضی و رنگ قرمز براق می باشد.

توت فرنگی معطر(F.Moschata): توت فرنگی از گونه های دیگر توت فرنگی بوده و موطن اصلی آن اروپای شمالی و سیبری معرفی گردیده است. توت فرنگی معطر نسبت به توت فرنکی جنگلی از رشد قویتری برخوردار می باشد و یک گونه هگزاپلوئید است و از دورگ گیری توت فرنگی جنگلی و شرقی حاصل گردیده است. توت فرنگی معطر گل های خود را در بالای بوته ها تشکیل میدهد و برگ حاوی رگبرگ برجسته می باشند. میوه ها به رنگ قرمز ارغوانی، نرم،بیضی شکل و معطر می باشند.

توت فرنگی ویرجینیایی(F. Virginiana Duch):

توت فرنگی ویرجینیایی بومی مناطق شمال شرقی آمریکا می باشد و از گونه های اکتاپلوئید به شمار می آید. در سال 1629 از آمریکا به اروپا آورده شد اما با آب و هوای اروپا سازگار نبود و در باغ گیاه شناسی نگهداری می شد. توت فرنگی ویرجینیایی دارای برگ های نازک به رنگ سبز مایل به آبی و دندانه های حاشیه برگ ها خشن می باشد. برگ ها حاوی دمبرگ طویل و نازک بوده و طوقه گیاه ضخامت کمتری دارد. توت فرنگی ویرجینیایی از گونه های خزاندار و دوپایه بشمار می آید. میوه ها به قطر3 سانتیمتر، قرمز روشن و کروی می باشند. ارقام این گونه زودرس بوده و مدت میوه دهی آن در طی فصل رشد طولانی می باشد.

توت فرنگی شیلی(F. Chiloensis Duch):

توت فرنگی شیلی بومی سواحل اقیانوس آرام، آرژانتین، هاوایی و شیلی می باشد و از گونه های اکتاپلوئید به شمار می آید. توت فرنگی شیلی در سال 1714 و به عبارت دیگر در سال 1721 از شیلی به فرانسه آورده شد. توت فرنگی شیلی حاوی برگ های ضخیم، براق به رنگ سبز تیره بوده و دائم سبز می باشد. قطر گل 35-20 میلیمتر بوده و وزن میوه در انواع بومی آن 1-3 گرم و در ارقام تجاری 10 گرم می باشد. در انواع وحشی جنسیت گل ها شامل ارقام دوپایه، ماده-دوپایه و دوجنسی می باشد. میوه ها به رنگ قرمز تیره، سفت و به شکل گرد تا بیضی می باشند.  توت فرنگی شیلی مقاوم به خشکی امات حساس به سرما می باشد. ارقام تجاری آن در فرانسه پرورش داده می شد، ماده خالص بودند و برای تولید میوه، توت فرنگی شیلی همراه با توت فرنگی ویرجینیایی کشت می گردید.

توت فرنگی آناناسی(F.ananassa Duch):

داچسن در سال 1766 از دو رگ گیری توت فرنگی ویرجینیایی به عنوان والد نر و توت فرنگی شیلی به عنوان والد مادر گونه جدیدی به نام توت فرنگی آناناسی بدست آورد که دارای میوه های درشت تر بود. توت فرنگی های آناناسی یه گونه اکتاپلوئید به شمار می آید  و اجداد ارقام توت فرنگی های جدید به شمار می آید. دارای گل های درشت، کاسبرگ های لوبدار و برگ های پهن و بیضی شکل دارد و رگبرگ های پشت برگ برجسته می باشند.

گیاه شناسی:

توت فرنگی گیاه چند ساله علفی بوده و بطور متوسط 3-5 سال عمر می کند. این گیاه حاوی طوقه کوتاه می باشد که جوانه های جانبی بر روی آن قادر به تولید ساقه رونده و یا گل آذین می باشند. عموما گیاهانی علفی با ساقه‌های رونده یا استولون هستند. برگها مشتمل بر سه برگچه خشن و کرک‌دار به رنگ سبز تیره بوده که در برخی از ارقام شفاف می‌باشند. ساختمان گل شامل 5 گلبرگ سفید که در قسمت تحتانی خود به یک زائده کوچک متصل است، کاسه گل شامل 5 کاسبرگ سبز رنگ بوده که در قسمت تحتانی تقریبا به یکدیگر متصل می‌باشند. تعداد کاسبرگها در برخی از ارقام زراعتی ممکن است بیش از 5 عدد باشد. پرچمها به تعداد 20 عدد یا کمی بیشتر یا کمتر است. مادگی به تعداد زیاد و به صورت مارپیچی بر روی نهنج قرار گرفته است و در مجموع و همراه با نهنج فرم نسبتا کشیده‌ای را تشکیل می‌دهد. مادگی از فندقه‌های جدا از یکدیگر که هر کدام دارای تخمدان با شکل راست و کوتاه می‌باشد تشکیل شده است. در هر تخمدان یک تخمک وجود دارد و بذر به تعداد فندقه‌ها تولید می‌شود. گل دو جنسه و پس از تلقیح گلبرگها ریزش کرده و نهنج به تدریج رشد و گوشتی شکل می‌گیرد و میوه به مرور زمان آبدار شده و از حالت اسیدی به قندی تبدیل می‌شود. اگر لقاح ناقص باشد تعداد فندقه‌ها محدود و تقارن میوه حفظ نمی‌شود.

شرایط اقلیمی توت فرنگی

توت فرنگی خاکهای عمیق نرم با بافت شنی رسی را ترجیح می‌دهد. بهترین PH برای توت فرنگی 5.5 تا 6.5 می‌باشد. از لحاظ آب و هوا در شرایط مرطوب و شرایط نسبتا گرم محصول‌دهی مناسب خواهد داشت. در شرایط گرم و مرطوب باید آب کافی در اختیار گیاه قرار گیرد و همچنین ارقام مقاوم به گرما انتخاب گردد. نیمه مقاوم به سرماست بدون پوشش کاه و کلش می‌تواند تا 5- درجه سانتیگراد را تحمل نماید ولی با پوشش ویژه تا 18- درجه سانتیگراد را متحمل است. به دلیل سطحی بودن ریشه‌هاحساس به کم آبی است. جهت تولید محصول بهاره باید از ارقامی استفاده گردد که طالب روزهای کوتاه و نیاز دمایی پائین‌تری باشند تا گل انگیزی و محصول‌دهی آنها به خوبی انجام گیرد. در ارقام 4 فصله روز کوتاهی یا روز بلندی و همچنین پائین بودن و بالا بودن درجه حرارت زیاد مطرح نیست و این گروه از توت فرنگی‌ها معمولا در شرایط مختلف به راحتی گل می‌دهند.

روش های تکثیر توت فرنگی

ازدیاد توت فرنگی بوسیله بذر مخصوص ارقامی است که طبیعتا تولید ساقه رونده نمی‌کنند و یا ارقامی که ساقه‌های رونده کمی دارند و همچنین جهت تولید ارقام جدید از روش ازدیاد بذری استفاده می‌شود.

در ازدیاد غیر جنسی بوته‌هایی را که خوب رشد کرده و قوی هستند پس از خارج کردن از زمین به چند بوته کوچکتر که هر کدام دارای مقداری ریشه می‌باشند تقسیم کرده و سپس آنها را در محل اصلی نشاء می‌کنند. در این روش باید از بوته‌های سالم پایه‌های مادری استفاده گردد. روش ازدیاد از طریق ساقه‌های رونده بدین صورت می‌باشند که پس از ریشه‌دار شدن ساقه‌های رونده در تابستان از بوته مادری جدا و در محل سایه نشاء کرده و سپس در فصل پاییز بوته‌های انتخابی را به زمین اصلی انتقال می‌دهند.

منابع:

https://en.wikipedia.org/wiki/Berberis

https://en.wikipedia.org/wiki/Berberidaceae

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%da%a9%d8%b4%d8%aa+%d8%aa%d9%88%d8%aa+%d9%81%d8%b1%d9%86%da%af%db%8c&SSOReturnPage=Check&Rand=0

https://en.wikipedia.org/wiki/Blueberry

https://en.wikipedia.org/wiki/Gooseberry

http://homeguides.sfgate.com/propagate-blueberries-cuttings-38707.html

http://homeguides.sfgate.com/propagate-blueberry-bushes-55880.html